Η ρευστότητα ως ρητορική της ηγεμονίας

Όταν η κατασκευή αντιμετωπίζεται κυρίως ως επενδυτικό προϊόν με σκοπό το οικονομικό κέρδος, η εξωτερική της μορφή συνήθως αποκτά έντονη συμβολική ισχύ.

- Ένα κείμενο που αναφέρεται σε κάποιες άλλες πλευρές, πέρα από τις οικονομικές σχέσεις, που διαμορφώνουν την παραγωγή του κτισμένου περιβάλλοντος και εμπεδώνουν κοινωνικούς συσχετισμούς:

Στην αρχιτεκτονική της κατοικίας αντανακλώνται τρόποι παραγωγής, κοινωνικοί ανταγωνισμοί και ανθρωπολογικά πρότυπα. Ακόμα και όταν η κατασκευή της λειτουργεί πρωτίστως ως μέσο δημιουργίας οικονομικών αποδόσεων, δεν παύει να έχει συμβολική και αναπαραστατική δραστικότητα. Η μορφή της κατοικίας συνεισφέρει στη συγκρότηση υποκειμενικοτήτων και συλλογικών ταυτοτήτων και έμμεσα εμπλέκεται στην εκδίπλωση ευρύτερων στρατηγικών για ηγεμονία.

…

Ο στοχαστής Zygmunt Bauman, αναλύοντας τη «Ρευστή Νεωτερικότητα», είχε εντοπίσει, ειδικά για τις παγκόσμιες ελίτ, μια αυξανόμενη αίσθηση αποσύνδεσης από το τοπικό. «Οι άνθρωποι του “άνω διαζώματος”» έγραφε «δεν ανήκουν στον χώρο όπου κατοικούν, αφού οι μέριμνές τους βρίσκονται αλλού. (…) δεν έχουν κανένα άλλο επενδεδυμένο ενδιαφέρον στην πόλη στην οποία βρίσκονται οι κατοικίες τους. (…) Από κάθε άποψη, οι σημερινές ελίτ είναι αδιάφορες για τα ζητήματα της πόλης “τους”, η οποία αποτελεί απλώς μια τοποθεσία μεταξύ πολλών άλλων.» Αντιμετωπίζουν έτσι την κατοικία σαν ένα ερημητήριο όπου έχουν φυσική παρουσία μέσα στην πόλη αλλά κοινωνικά και πνευματικά είναι έξω από αυτήν. Ωστόσο όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι αναστέλλεται τελείως η ανάγκη αποκρυστάλλωσης κι εγγραφής μιας ταυτότητας στον χώρο. Ακόμα και η κοσμοπολίτικη ελίτ επιθυμεί σε κάποιον βαθμό να εκφράσει τη διακριτή παρουσία της στην πόλη. Με έναν τρόπο που θα δηλώνει τόσο την χειραφέτησή της από την αμεσότητα του τόπου και της κοινωνίας, όσο και τη συμβολική επικυριαρχία στο ευρύτερο πεδίο.

…

Ένα σχόλιο για την διάκριση των φύλων στον αθλητισμό...

Η διάκριση των φύλων καταγράφεται με τον πιο καθαρό τρόπο στην οργάνωση του αθλητισμού. Το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα, παρακολουθώντας από τις κερκίδες αυτόν τον αγώνα, ήταν ότι θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μόνο ως “φιλικός”…

- Αν πραγματικά θέλουμε να συζητήσουμε για την άρση των διακρίσεων μεταξύ ανδρών και γυναικών στον αθλητισμό, το πρώτο ερώτημα που προκύπτει είναι: Πρέπει να επιδιώκεται η ισότητα μέσω του διαχωρισμού ή μπορεί να οικοδομηθεί ως μορφή οργανωμένης συνύπαρξης;

Υπάρχουν αθλήματα, όπως για παράδειγμα το σκάκι, όπου δεν υπάρχει αυτός ο διαχωρισμός. Εκεί επικρατούν οι άνδρες, όχι βέβαια γιατί το ανδρικό φύλο έχει ιδιαίτερα φυσικά πλεονεκτήματα για το συγκεκριμένο άθλημα. Εφόσον δεν αμφισβητείται στην πράξη η κυριαρχία του ανδρικού φύλου, δεν υπάρχει και η ανάγκη για να δημιουργηθεί αυτός ο διαχωρισμός...

Τι γίνεται όμως αν μια γυναίκα αποδειχθεί νικητής σε κάποιο άθλημα που θεωρείται κατεξοχήν ανδρικό; Τότε μπορεί να αλλάξουν οι κανονισμοί: Θα θυμίσω την περίπτωση της Zhang Shan.

- Στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Βαρκελώνης το 1992, η Κινέζα σκοπεύτρια Zhang Shan έγραψε ιστορία κερδίζοντας το χρυσό μετάλλιο στο αγώνισμα του skeet, το οποίο τότε ήταν μικτό (συμμετείχαν άνδρες και γυναίκες μαζί). Το Skeet είναι ένα από τα κύρια ολυμπιακά αγωνίσματα της σκοποβολής με κινούμενο στόχο. Σκοπός του αθλητή είναι να καταρρίψει με ένα δίκαννο όπλο πήλινους δίσκους που εκτοξεύονται από δύο διαφορετικούς πύργους.

 
Η Zhang Shan πέτυχε το απόλυτο σκορ (200/200) στους προκριματικούς και ημιτελικούς, καταρρίπτοντας το ολυμπιακό ρεκόρ και ισοφαρίζοντας το παγκόσμιο.

Ο πετεινός του San Michele: Γενιές, κινήματα και κοινός τόπος της συνάντησης (?)

Αναδημοσίευση από το "Anansi Tactics"

Ι.

Το 1870, στην ταινία San Michele aveva un gallo των αδερφών Taviani, ο αναρχικός διεθνιστής Giulio Manieri οδηγεί μια χούφτα συντρόφων σε μια αποτυχημένη εξέγερση στην Ούμπρια — την ορεινή περιοχή της κεντρικής Ιταλίας, ανάμεσα σε Τοσκάνη και Ρώμη. Καταδικάζεται σε θάνατο, η ποινή μετατρέπεται σε ισόβια, και ο Manieri περνά δέκα χρόνια σε απομόνωση — επιβιώνοντας κάνοντας διαλόγους με τον εαυτό του, σκηνοθετώντας πολιτικές συζητήσεις στο κελί του.

Όταν τελικά μεταφέρεται, συναντά μια νέα γενιά επαναστατών — μαρξιστές. Τους μιλά με τον παλιό του ενθουσιασμό. Εκείνοι τον κοιτούν σαν απολίθωμα. Ο Manieri, ανήμπορος να αντέξει την απόρριψη από τους «δικούς του», αυτοκτονεί.

Η ταινία είναι, κατά τον Morando Morandini — τον Ιταλό κριτικό κινηματογράφου του οποίου το λεξικό Il Morandini θεωρείται «Βίβλος των σινεφίλ» — «μια γοητευτική αλληγορία για τη σύγκρουση μεταξύ δύο τρόπων κατανόησης της επανάστασης». Είναι όμως και κάτι ακόμη: μια αλληγορία για το τι συμβαίνει όταν οι γενιές συναντιούνται μέσα στους χώρους του αγώνα — και η μία δεν αναγνωρίζει την άλλη.

Αυτό το κείμενο ξεκινά από εκεί: από τη στιγμή της μη-αναγνώρισης. Και ρωτά: τι σημαίνει «γενιά» μέσα στα κινήματα; Πώς συναντιούνται — ή αποτυγχάνουν να συναντηθούν — αυτοί που αγωνίζονται εδώ και δεκαετίες με αυτούς που μπήκαν χθες στον αγώνα;

ΙΙ.

Για να απαντήσουμε, χρειαζόμαστε κάποια εργαλεία. Από τη δεκαετία του '60 και μετά, έχει αναπτυχθεί στην κοινωνιολογία ένα πεδίο που ασχολείται ειδικά με τη μελέτη των κοινωνικών κινημάτων — γιατί ξεσπούν, πώς οργανώνονται, τι πετυχαίνουν ή αποτυγχάνουν να πετύχουν. Οι μελετητές αυτού του πεδίου έχουν ασχοληθεί εκτενώς με ένα κεντρικό ζήτημα: τη συλλογική ταυτότητα — δηλαδή με το πώς μια ομάδα ανθρώπων καταλήγει να νιώθει και να δρα ως «εμείς».