Πόσο νεοφιλελεύθερη είναι η «κομμουνιστική» Κίνα;

Ένα πρόσφατο κείμενο στην DW (Πόσο κομμουνιστική είναι η Κίνα; ) επισημαίνει:

«Στην ομιλία του που διήρκησε πάνω από 3μιση ώρες στο κομματικό συνέδριο, ο κινέζος πρόεδρος Σι Τζιπίνγκ επανέλαβε τη λέξη σοσιαλισμός 148 φορές, το όνομα του Καρλ Μαρξ 18 φορές. Το σφυροδρέπανο σε χρυσό βρισκόταν δίπλα στην κόκκινη σημαία της Κίνας. Λόγια και σύμβολα παρέπεμπαν σε ό,τι περιμένει κανείς από ένα συνέδριο κομμουνιστικού κόμματος. Το πνεύμα του Μαρξ ήταν πανταχού παρόν στην Μεγάλη Αίθουσα του Λαού.»

συνεχίζει παρακάτω με την διαπίστωση:

«Όμως, εάν ο γερμανός θεωρητικός του κομμουνισμού γνώριζε τι γίνεται στην Κίνα στο όνομά του, θα έτριζαν τα κόκκαλάτου στον τάφο του. Το τι γίνεται περιγράφεται σε μερικές λέξεις: άγριος καπιταλισμός, εκμετάλλευση, δίψα για κέρδος.»

Το κείμενο στην συνέχεια αν και περιγράφει αναλυτικά αυτή την αντίφαση, δεν δίνει κάποιες ικανοποιητικές εξηγήσεις. Μια πιο συγκεκριμένη αναφορά στο πολιτικό σύστημα διακυβέρνησης της «κομμουνιστικής Κίνας» και των «πλεονεκτημάτων» που έχει, σε σύγκριση με τις δυτικές κοινοβουλευτικές δημοκρατίες, όπως τα παρουσιάζει ένας Κινέζος σε αμερικανικό ακροατήριο στο παρακάτω video, είναι μια καλή αφορμή για να σκεφτούμε ως Αριστεροί, την εξέλιξη του «λενινιστικού» μοντέλου διακυβέρνησης στις συνθήκες της Κίνας ( το μονοκομματικό σύστημα, ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός, ο κεντρικός σχεδιασμός της οικονομίας, κλπ) και πως αυτά εντάσσονται σήμερα στον ανταγωνισμό ανάμεσα στις δυο υπερδυνάμεις του πλανήτη:

Για την "πολιτική οικονομία" της Οχτωβριανής Επανάστασης

Αναδημοσίευση από την «εφημερίδα των συντακτών»

Του Νίκου Στραβελάκη*

Πολιτικές επιπτώσεις και διδάγματα για το σήμερα

Τα 100 χρόνια της Οχτωβριανής Επανάστασης βρίσκουν τον κόσμο στη μέση μιας μεγάλης καπιταλιστικής κρίσης που μετρά ήδη δέκα χρόνια ζωής. Το πολιτικό ρεύμα που οδήγησε στην Οχτωβριανή Επανάσταση ήταν επίσης απότοκο των μεγάλων καπιταλιστικών κρίσεων που σημάδεψαν το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, ενώ η νεαρή επανάσταση κλήθηκε να αντιμετωπίσει σημαντικές οικονομικές προκλήσεις στην πρώτη δεκαετία της ζωής της.

Από τη σκοπιά αυτή, η πολιτική οικονομία της επανάστασης, δηλαδή ο τρόπος που οι επαναστάτες καταλάβαιναν τόσο τον καπιταλιστικό κόσμο όσο και τη νέα κοινωνία που ήθελαν να χτίσουν γίνεται επίκαιρος.

Οπως θα δούμε, η επανάσταση παρήγαγε καινοτόμες ιδέες για την οργάνωση και τη διαχείριση της οικονομίας, όμως παγιδεύτηκε και σε ιδεολογήματα και αντιλήψεις που έπαιξαν ρόλο στην όλη εξέλιξη του εγχειρήματος.

Οι δύο ταφές του Βλαντίμιρ Ίλιτς Ουλιάνοφ: 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση

Του Γιώργου Καλαντζόπουλου

«Οι περισσότερες από τις υπαρκτές οργανώσεις της Αριστεράς, ιδίως αυτές που προέρχονται και ανάγονται στα «μεγάλα ρεύματα του 20ου αιώνα», στέκονται απέναντι στον Οκτώβρη του 1917, με έναν τρόπο αμήχανο, συντηρητικό-γραφειοκρατικό και μίζερο και όχι με έναν τρόπο ριζικής κριτικής αναδιαμόρφωσης του περιεχομένου του, όπως έκανε ο Λένιν στην εποχή του απέναντι στον μαρξισμό της Β’ Διεθνούς αλλά και απέναντι σε επαναστατικά εγχειρήματα του 19ου αιώνα, όπως η Κομμούνα του 1871.

Οι μαρξιστικές οργανώσεις συχνά καλλιεργούν μια σκονισμένη «αγιογραφία» του Οκτώβρη, η οποία θα εξόργιζε τους βασικούς πρωταγωνιστές του, τον Λένιν, τον Τρότσκυ και τον Στάλιν (ναι, και τον Στάλιν), με τις ιδέες που είχαν αυτοί κατά τον Οκτώβρη. Αυτή η ίδια «αγιογραφία» βασικά χρησιμεύει για να παρουσιαστούν τα φθαρμένα έντονα ιστορικά μαρξιστικά ρεύματα και οι δήθεν γνήσιοι οργανωτικοί επίγονοί τους ως οι «γνήσιοι και αποκλειστικοί κληρονόμοι του Οκτώβρη», κάτι που τις βολεύει ενόψει της πολιτικής και θεωρητικής τους οκνηρίας και ανικανότητας. Αυτή η θέση τους δεν είναι ισχυρή. Σήμερα, ο Οκτώβρης έχει πολλούς/ές κληρονόμους, αλλά κανέναν «γνήσιο» ή δήθεν «εξουσιοδοτημένο».

Η ...τρίτη επανάσταση

μτφρ: Μαρίνος Σαρηγιάννης
εκδόσεις Αλεξάνδρεια

«Τα ονόματα των τυράννων, τους οποίους φαίνεται να παρήγαγαν οι επαναστάσεις, επιζούν ως πρότυπα του κακού στην Ιστορία· όμως εκείνα των ανθρώπων που προσπάθησαν να διασώσουν το απελευθερωτικό δυναμικό των επαναστάσεων έχουν σχεδόν χαθεί, όπως και οι ζωογόνες ιδέες τις οποίες υποστήριξαν. Στην πραγματικότητα, σχεδόν κανείς δεν θυμάται τους ελάχιστα γνωστούς εκπροσώπους του λαού, οι οποίοι άρθρωσαν μεγαλειώδη οράματα ελευθερίας και συχνά συντόνισαν μεγάλες εξεγέρσεις σε πόλεις και ύπαιθρο. (...) Ολοι τους -όπως και πολλοί άλλοι- προσπάθησαν με ζήλο να ωθήσουν τις μεγάλες επαναστάσεις του παρελθόντος προς την εκπλήρωση των χειραφετητικών τους στόχων»

Μάρεϊ Μπούκτσιν

Ο Μάρεϊ Μπούκτσιν επιχειρεί να γράψει μια Ιστορία από την πλευρά των ηττημένων, των λαϊκών μαζών, χωρίς τη δράση των οποίων καμία επανάσταση δεν θα είχε ποτέ επικρατήσει, ωστόσο, οι πόθοι τους καταπνίγηκαν μέσα στην τελική τροπή των πραγμάτων, στις νέες μορφές εξουσίας που αναδύθηκαν σε μία δραματική καμπή των γεγονότων. Και αυτή η σκοπιά εμπεριέχεται το πολύτομο έργο του με τον τίτλο «Η τρίτη επανάσταση». 

Όπως επισημαίνει ο Φώτης Τερζάκης, «Ό Μάρεϊ Μπούκτσιν αμφισβητεί τον όρο «αστική επανάσταση», ως προς τον οποίον συναινούν και οι περισσότεροι μαρξιστές ιστορικοί. Ακράδαντη πεποίθησή του είναι ότι, από τους μεσαιωνικούς πολέμους των χωρικών μέχρι τις νεωτερικές εξεγέρσεις των βιομηχανικών εργατών, οι καταπιεσμένες μάζες δημιούργησαν παντού τις δικές τους λαϊκές μορφές κοινοτικής οργάνωσης -πρόπλασμα ήδη της νέας κοινωνίας που επιθυμούσαν-, με στόχο την απόδοση της εξουσίας στο λαϊκό σώμα: αυτοί ήταν το πραγματικό υποκείμενο όλων των επαναστάσεων, ο μοχλός της επιτυχίας τους, παρότι η αστική τάξη (ή μια γραφειοκρατία που ήταν πιστό αντίγραφο των ταξικών της αντιπάλων) εντέλει καρπώθηκε τα αποτελέσματά τους. Αυτή η πλαστογράφηση της επαναστατικής ιστορίας -για την οποία δεν είναι ανεύθυνος ο ίδιος ο Μαρξ- συνυποθέτει έναν ιστορικό ντετερμινισμό «αντικειμενικά αναγκαίων» υποτίθεται σταδίων, ο οποίος εδώ απορρίπτεται κατηγορηματικά ως ιδεολογική πλάνη».

Παρουσιάζουμε ένα απόσπασμα από ένα κείμενο του Μάρεϊ Μπούκτσιν, το οποίο αναφέρεται στην εξέγερση της Κροστάνδης και επικεντρώνεται στην σημασία της καταστολής της για την πορεία της Οκτωβριανής επανάστασης:

ΙΚΑΡΙΑ ΠΤΗΣΗ - Βιβλιοπαρουσίαση (video)

ΙΚΑΡΙΑ ΠΤΗΣΗ:
Βιβλιοπαρουσίαση στο Polis Art Cafe
Νοέμβριος 7-11-2017

- Δημήτρης Μπελαντής
- Θανάσης Σκαμνάκης
- Γιάννης Χλιουνάκης

Ο «υπαρκτός κομμουνισμός» τιμά την Οκτωβριανή επανάσταση...

Στη χώρα μας οι αναφορές για τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή επανάσταση συνήθως γίνονται κάτω από ένα λαθεμένο πολιτικό πλαίσιο: Την κατάρρευση του «υπαρκτού κομμουνισμού»,  το οποίο ταυτίζει την ιστορία του με την την ιστορία της ΕΣΣΔ. Όμως ο «υπαρκτός κομμουνισμός», όχι μόνον είναι παρόν, αλλά τα επόμενα χρόνια ίσως γίνει η ηγεμονική δύναμη στον πλανήτη. Έχει ενδιαφέρον λοιπόν να δούμε πως ο «υπαρκτός κομμουνισμός», ο οποίος διαθέτει τον πιο μαζικό πολιτικό μηχανισμό στον πλανήτη,  τοποθετείται απέναντι στην Οκτωβριανή επανάσταση:

Ο «υπαρκτός κομμουνισμός» τιμά την Οκτωβριανή επανάσταση...

Οι κινέζοι φίλοι του Πούτιν, αναρωτιούνται «Γιατί ο Πούτιν αποφεύγει την 100ή επέτειο της Οκτωβριανής Επανάστασης;» και επισημαίνουν ότι το ρωσικό καθεστώς σε σχέση με το παρελθόν του αν και αποδίδει μεγάλη σημασία στην προβολή της νίκης ενάντια στην ναζιστική Γερμανία, την οποία τιμά με μεγάλη στρατιωτική παρέλαση και άλλες εορταστικές εκδηλώσεις στην στην Κόκκινη Πλατεία, έχει αποστασιοποιηθεί από την Οκτωβριανή επανάσταση,

Η κινεζική αντιπροσωπεία που έφτασε στη Μόσχα για να παρευρεθεί στην εορτή για τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση, την οποία οργάνωσε  σε ένα σχετικά απομονωμένο σημείο της πόλης το ΚΚ Ρωσίας, έκανε και άλλη μια συμπληρωματική διαπίστωση,  η οποία δυσαρέστησε τους Ρώσους κομμουνιστές: Ο Ρωσικός λαός δεν είναι περήφανος για την Οκτωβριανή επανάσταση...

Το άθροισμα 6 μηδενικών παραμένει στο ...μηδέν!

Του Νίκου Π.

Όταν έπεσε το μάτι μου στο κείμενο του Κώστα Γούση με τον βαρύγδουπο τίτλο:“Το καπιταλιστικό κράτος και οι προϋποθέσεις μιας νέας εργατικής αντικαπιταλιστικής ηγεμονίας” είπα να ρίξω μια ματιά για να ενημερωθώ πάνω στις θεωρητικές αναζητήσεις του χώρου του ΝΑΡ. Αυτές οι αναζητήσεις αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον αυτή την περίοδο γιατί οι δυνάμεις του ΝΑΡ επιχειρούν την υπέρβαση του μετωπικού σχήματος του ΑΝΤΑΡΣΥΑ στην κατεύθυνση της αυτόνομης οικοδόμησης ενός νέου κομμουνιστικού φορέα.

Μόλις το μάτι μου έπεσε στην φράση που ήταν μάλιστα υπογραμμισμένη με παχιά γράμματα: "τη σκληρή κριτική στον Πουλαντζά από τους Χόλογουει, Πικιότο και Κλάρκ" αναθάρρησα γιατί σκέφτηκα ότι θα διάβαζα επιτέλους κάτι ενδιαφέρον πέρα από τους γνωστούς γλωσσικούς βερμπαλισμούς, οι οποίοι αποτελούν το σήμα κατατεθέν αυτού του πολιτικού χώρου.

Λάθος μου μεγάλο! Το διαπίστωσα όταν ολοκλήρωσα το διάβασμα και αναρωτήθηκα γιατί γράφτηκε αυτό το κείμενο. Το καινούργιο που φέρνει  είναι άλλος ένας νεολογισμός. Πρόκειται για την “θεωρία της μετάβασης”. Ο Κ. Γούσης επιχειρεί μάλιστα να συγκροτήσει αυτή την θεωρία με βάση έξι σημεία. Ο ορισμός αυτών των σημείων καταλαμβάνει και το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου.

Απ' ότι γνωρίζαμε μέχρι σήμερα “θεωρίες μετάβασης” δεν υπήρχαν. Μερικοί μάλιστα θεωρητικοί του μαρξισμού είχαν καταδείξει  το αδύνατο της ύπαρξης παρόμοιων θεωριών, αφού δεν υπάρχουν - ούτε μπορεί να συγκροτηθούν - θεωρίες για μεταβατικούς τρόπους παραγωγής. Όμως ο Κ. Γούσης πραγματοποιεί μια σημαντική τομή στην μαρξιστική θεωρία και εμπλουτίζει τον μαρξισμό – λενινισμό με νέα εργαλεία...

Το πτώμα του ευρωκομουνισμού στην υπηρεσία του υπαρκτού σταλινισμού!...

την εποχή που η εργατική τάξη  ανέτρεπε τον υπαρκτό κομμουνισμό...

Με αφορμή τα 20 χρόνια από την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, πρόσφατα προβλήθηκε σε πολλά ηλεκτρονικά μέσα της αριστεράς το άρθρο του Π. Μαυροειδή “Κομμουνισμός: Παρελθόν και μέλλον στην αυγή και στη δύση του 20ου αιώνα”. Με αφορμή ένα άλλο γεγονός - τα 30 χρόνια από το πραξικόπημα του Γιαρουζέλσκι - θα επιχειρήσουμε μερικές κριτικές παρατηρήσεις για αυτό το άρθρο.

 

Το κείμενο του Π. Μαυροειδή αναπαράγει σε μεγάλο βαθμό μια κριτική δανεισμένη από τον ευρωκομουνισμό και από  άλλους χώρους της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς στην Δύση, τροτσκιστικής κυρίως απόκλισης, κριτική που είχε γίνει πριν από μισό αιώνα! Στην χώρα μας από την εποχή της διάσπασης του 68, το ΚΚΕ εσωτερικού, το κόμμα του Λ. Κύρκου, δήλωνε από τότε ότι "ο πόθος της δημοκρατίας δεν σβήνει εύκολα σε κανένα λαό" και είχε καταδικάσει την επέμβαση των σοβιετικών τανκς στην Τσεχοσλοβακία και την υποταγή στο  καθοδηγητικό κέντρο του ΚΚΣΕ  όχι μόνον των σοβιέτ της ΕΣΣΔ,  αλλά και των κομμουνιστικών κομμάτων της Δύσης. Γιαυτό ζητούσε την ανεξαρτησία του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος από την Μόσχα. Ήδη το κομμουνιστικό κίνημα στη χώρα μας μετά την συμφωνία της Γιάλτας και το μοίρασμα του κόσμου είχε αντιληφθεί στο ίδιο του το πετσί τα όρια της “διεθνιστικής αλληλεγγύης” της μεγάλης μητέρας του κομμουνισμού...

Όλες οι θέσεις και οι απόψεις που προβάλει το κείμενο, είναι προϊόντα ενός διαλόγου που έχει γίνει`και έχει εξαντληθεί εντός της αριστεράς από τον προηγούμενο αιώνα. Τι λοιπόν καινούργιο φέρνει αυτό το κείμενο;  Η επιλεκτική προβολή σήμερα κάποιων από αυτές τις απόψεις υπηρετεί μια πολιτική σκοπιμότητα. Πρόκειται για μια παρέμβαση με γνώμονα τις συζητήσεις και τον διάλογο που γίνεται στο χώρο του ΚΚΕ για αυτά τα ζητήματα. Γιαυτό εξάλλου μερικά κρίσιμα συμβάντα, τα οποία είναι δυνατόν να αποτελέσουν σημείο ριζικής σύγκρουσης με τον χώρο του ΚΚΕ και των συνοδοιπόρων του, εξοστρακίζονται. Ας δούμε μερικά απ' αυτά.

Ο “υπαρκτός σοσιαλισμός” ή ο “υπαρκτός κομμουνισμός” κατέρρευσε με την διάλυση του Ανατολικού Μπλόκ;

Στην πολιτική, η επέκταση (την οποία πρόβλεψε ο Μαρξ) της παγκόσμιας αγοράς τροποποιεί το υπερβατολογικό (τον κόσμο, την ενεργή σκηνή) της χειραφετικής δράσης, και ίσως μόνο σήμερα συγκεντρώνονται οι προϋποθέσεις μιας κομμουνιστικής Διεθνούς που να μην είναι κρατική ή γραφειοκρατική. Ήδη, σε κάθε περίπτωση, συνεχείς πολιτικές εμπειρίες που φέρουν τον απολογισμό της πολιτικής ιστορίας του περασμένου αιώνα και είναι ριζωμένες στην εργατική και λαϊκή πραγματικότητα δείχνουν δύο πράγματα: κατ' αρχάς, είναι δυνατόν να ξετυλιχτεί μια πολιτική που να παραμένει σε απόσταση από το Κράτος, που δεν έχει ούτε την εξουσία ως διακύβευμα ούτε τον κοινοβουλευτισμό ως πλαίσιο, έπειτα αυτή η πολιτική να προτείνει μορφές οργάνωσης απομακρυσμένες σε μεγάλο βαθμό από το μοντέλο του κόμματος που κυριάρχησε σε όλο τον 20ο αιώνα.

Α. Badiou - από το βιβλίο “Δεύτερο μανιφέστο για τη φιλοσοφία”

Έχει καθιερωθεί να χρησιμοποιείται από την δική μας αριστερά ο όρος “υπαρκτός σοσιαλισμός” για τα καθεστώτα της πρώην ΕΣΔΔ και των άλλων του Ανατολικού Μπλόκ. Η δικαιολογία είναι ότι σε αυτές τις χώρες είχε ξεκινήσει η διαδικασία μετάβασης από τον καπιταλισμό προς τον κομμουνισμό η οποία ουδέποτε ολοκληρώθηκε. Αυτό το μεταβατικό στάδιο της εργατικής εξουσίας ονομάζεται “σοσιαλισμός”. Εξ ου και η ονομασία “υπαρκτός σοσιαλισμός”

Είναι όμως έτσι τα πράγματα;