Πριν 10 χρόνια...

από μικρό και από χαζό μαθαίνεις την αλήθεια...

Σε ομιλία του σε εκδήλωση που διοργάνωσε το Ελληνικό Παρατηρητήριο στο London School of Economics (LSE), με θέμα «Τι διδαχθήκαμε από την ελληνική κρίση: απόψεις από τον Γ. Παπανδρέου», διευκρίνισε πως το ερώτημα σε ένα τέτοιο δημοψήφισμα δεν θα ήταν η παραμονή ή όχι στην Ευρώπη – όπως ήθελαν κάποιοι ευρωπαίοι ηγέτες – αλλά εάν θα μείνουμε στην Ευρώπη με το συγκεκριμένο πρόγραμμα και με θυσίες.

 «Αυτό που μετανιώνω περισσότερο είναι ότι το δημοψήφισμα δεν έγινε ποτέ. Αν το είχαμε κάνει θα το είχαμε κερδίσει. Οι Έλληνες θα είχαν το πρόγραμμα και θα βγαίναμε από αυτό πολύ γρηγορότερα. Μέχρι το 2012-13 θα είχαμε βγει από την κρίση και από το πρόγραμμα διάσωσης. Θα είχαμε βέβαια να κάνουμε μεταρρυθμίσεις, αλλά θα βγαίναμε στις αγορές και σε καλύτερη θέση», είπε ο κ. Παπανδρέου.

(Παπανδρέου: Μετανιώνω για το δημοψήφισμα που δεν έγινε ποτέ)

Πριν δυο χρόνια είχε δηλώσει  ότι:

Θα κέρδιζα το δημοψήφισμα που εισηγήθηκα το 2011

Κάποια άλλη στιγμή είχε δηλώσει άλλα:

 Είχα σκεφτεί να πω «όχι» στο πρώτο μνημόνιο 

«Αν είχαμε πει δημόσια κάτι τέτοιο θα χρεοκοπούσαμε και τότε θα μου παίρνανε το κεφάλι».

Το κεφάλι του το πήραν βέβαια, όπως όλοι γνωρίζουμε όχι γιατί έκανε το δημοψήφισμα, αλλά γιατί σκέφτηκε τότε ότι μπορεί να το κάνει...

Αυτά ήταν γνωστά και στο εξωτερικό...

Η κρίση έχει τελειώσει...

Η παραπάνω σύντομη παράγραφος περιγράφει με συνεκτικό και καθαρό τρόπο την βασική πολιτική συνθήκη που προσδιορίζει τους όρους των πολιτικών συγκρούσεων, τόσο σε εθνικά όσο και σε διεθνή πλαίσια. Η συνθήκη αυτή αγνοείται συνήθως από τους διάφορων ειδών αναλυτές που επιχειρούν να αρθρώσουν πολιτικό λόγο και είναι πρόθυμοι να προτείνουν λύσεις για το “καλό μας”.

Ένα γνωστό τραγούδι με στίχους του Βολφ Μπίρμαν, που σε άλλες εποχές συνόδευε ηχητικά δράσεις της Αριστεράς, ξεκινάει με μια “βεβαιότητα”:
Έτσι κι αλλιώς η γη θα γίνει κόκκινη
Ή κόκκινη από ζωή ή κόκκινη από θάνατο
Θα φροντίσουμε εμείς γι’αυτό

και καταλήγει:
Η προφητεία αυτή
Έτσι πρέπει να γίνει
Έτσι θα γίνει

Σήμερα δεν ακούγεται, Έχει κλονιστεί η πίστη σε αυτή την προφητεία. Όχι όμως γιατί δεν “επαληθεύτηκε” στα χρόνια που πέρασαν. Το αντίθετο μάλιστα συμβαίνει, η η γη κινδυνεύει να γίνει “κόκκινη”. Η “κομμουνιστική” Κίνα διεκδικεί σήμερα με ηγεμονικούς όρους την παγκόσμια κυριαρχία... Το “κόκκινο” που ονειρευόταν όμως ο “προφήτης” είναι τελείως διαφορετικό από το “κόκκινο” όπως αυτό διαμορφώθηκε ιστορικά από το πάντρεμα του με τις κρατικές εξουσίες στο πλανήτη, σε Δύση και Ανατολή. Το “κόκκινο” του προφήτη, είχε “μεταλλαχθεί” προ πολλού και στην ΕΣΔΔ, αρκετά πριν την κατάρρευσή της ως κρατικής υπόστασης. Η “μετάλλαξη” του ΣΥΡΙΖΑ στην χώρα μας είναι άλλο ένα περιστατικό, στην μακρόχρονη ιστορία μεταλλάξεων του “κόκκινου”, που έρχεται να προστεθεί σε αυτή την ιστορία του «αποτυχημένου γάμου» του με τις κρατικές εξουσίες. Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε παραδοθεί στο “κράτος” πριν παραδοθεί στην τρόικα και τους δανειστές...

Τα συλλαλητήρια για το μακεδονικό ως «ανασύνταξη» του κράτους

Του Γιώργου Καλαντζόπουλου

Η Ζωή Κωνσταντοπούλου δηλώνει ότι: «Ας είναι η Μακεδονία η αφορμή που ο κόσμος θα ξεσηκωθεί».  Στο “μπας και γίνει τίποτα...”, δεν προσβλέπει μόνον η Ζωή. Προσβλέπουν και άλλοι που είναι αφοσιωμένοι στον αγώνα για την κοινωνική ανατροπή, απογοητευμένοι από την αναποτελεσματικότητα της πολιτικής τους δράσης. Όμως, στο τυχαίο της στιγμής, που θα ανοίξει το παράθυρο για ένα διαφορετικό μέλλον, προσβλέπουν αρκετοί περισσότεροι.

Ακόμα και νοικοκυραίοι που δεν είναι διατεθειμένοι να κουνήσουν το χεράκι τους για τίποτα άλλο πέρα απ' αυτά που αφορούν στην οικογένειά τους. Αισθάνονται ότι δεν έχουν στον ήλιο μοίρα και με μελαγχολία παρατηρούν τα πράγματα να εξελίσσονται απ' τον καναπέ του σπιτιού τους.

Όλοι αυτοί, αντιλαμβάνονται τα συλλαλητήρια ως “ευκαιρία”, παρόμοια με το “μάνα” εξ ουρανού και λένε να την αρπάξουν. Μόνον που αγνοούν ή κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν, ότι η οργάνωση των συλλαλητηρίων για το Μακεδονικό, μόνον “τυχαία” δεν είναι. Όταν παίζεις ρουλέτα στο καζίνο, χάσεις - κερδίσεις, το καζίνο είναι τελικά κερδισμένο...

Ακριβώς σε αυτό το “ξεσηκωμό” προσβλέπει και το κράτος ( και ιδιαίτερα το “βαθύ”): Να διευθετήσει λειτουργικές του ανάγκες, να κλείσει τα ζητήματα που παραμένουν ανοικτά στην σχέση του με την κοινωνία. Η επιβολή της βίαιης επέκτασης της κεφαλαιακής σχέσης στον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό την εποχή των μνημονίων, πρώτα απ' όλα καθιστά ως αναγκαιότητα στην νέα συγκυρία τον αντιδραστικό εκσυγχρονισμό του κράτους και την αναδιαμόρφωση των σχέσεων εμπιστοσύνης προς αυτό (αναδιάταξη των όρων συναίνεσης την εποχή των μνημονίων). Μόνο που το κράτος δεν ασκεί πολιτική με “μανιφέστα” που καλούν στο συλλαλητήριο, σαν αυτό της Ζωής ή του Μίκη, αλλά με πολυδιάστατες πρακτικές. Μερικές φορές σε πρώτη ανάγνωση, κάποιες από αυτές τις πρακτικές, μπορεί να φαίνονται και ως “αντιφατικές” μεταξύ τους.

Η ευρωπαϊκή αντικαπιταλιστική Αριστερά συζητά: Η Ευρώπη σε κρίση, η κοινωνική αντίσταση, η Αριστερά και οι πολιτικές προοπτικές

4-5-6 Νοέμβρη στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (πρώην ΑΣΟΕΕ)

Η Ευρώπη βυθίζεται μέσα σε μια παρατεταμένη πολιτική και οικονομική κρίση που έχει ως θεμέλιο το κοινωνικό ζήτημα. Τα αδιέξοδα και οι ανισότητες από την πολιτική της επιθετικής λιτότητας και του νεοφιλελευθερισμού μεγεθύνονται. Κορυφαία πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα παραμένουν αναπάντητα.

Στην ΕΕ και διεθνώς, δυναμώνουν οι ακροδεξιές φωνές και ενισχύεται ένα ρεύμα επιστροφής στις πολιτικές «εθνικής κυριαρχίας». Τάση που διαπερνά τις συντηρητικές δυνάμεις που ηγεμόνευσαν στην καμπάνια για το Brexit. Τάση όμως που αναπτύσσεται και μέσα σε άλλες μεγάλες ιμπεριαλιστικές χώρες: Τραμπ στις ΗΠΑ, Λεπέν και Σαρκοζί στη Γαλλία κ.α.

Απέναντι σε αυτά τα βασανιστικά ερωτήματα, για το πώς μπορούμε να ανατρέψουμε τη λιτότητα και να αλλάξουμε τα πράγματα, για το πώς μπορούμε να χτίσουμε κόμματα που θα προσφέρουν μαζικές και ριζοσπαστικές εναλλακτικές, που δεν θα υποχωρούν στο ρεαλισμό και στην πολιτική του «δεν υπάρχει εναλλακτική», αγωνιστές της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς από τη Γαλλία, την Ισπανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία, την Ελβετία, τη Βρετανία, την Κύπρο, τις ΗΠΑ και φυσικά την Ελλάδα, συναντιόμαστε και συζητάμε στην Αθήνα, στις 4, 5 και 6 Νοέμβρη.

«Αν αντισταθείς, χάθηκες». «Αν υποκύψεις, πάλι χάθηκες». Ότι και να κάνεις είσαι ένοχος..!

Απόσπασμα από το κείμενο «Η ΘΕΩΡΙΑ του ΔΙΠΛΟΥ ΔΕΣΜΟΥ και η ΚΡΙΣΗ» του Γιώργου Λεχουρίτη

Στα κοινωνικά φαινόμενα τώρα πώς επιδρούν οι συγκεχυμένες εντολές που δίνουν οι κυβερνώντες στον λαό;

Κατ’ αρχάς αντιμετωπίζουν τους ενήλικους πολίτες ως ανήλικους.

Κατά δεύτερον αναστατώνουν τον λαό, αν δεν τον τρελαίνουν με τα αμφίθυμα, μπερδεμένα μηνύματα που του στέλνουν στους λόγους τους, στα πάνελ της τηλεόρασης κλπ.

Έτσι ένα πένθιμο μούδιασμα ορίζει το ψυχολογικό στίγμα της κρίσης. Η δεσπόζουσα ψυχολογική ιδιαιτερότητα της παρούσας κρίσης αντιστοιχεί στο μούδιασμα της σκέψης, του λόγου και της πράξης, που ορίζει τη στάση των ανθρώπων, ιδιαίτερα όσων πλήττονται εξοντωτικά από την κρίση.

Ο κύριος αυτός ψυχοδιανοητικός μηχανισμός του μουδιάσματος ονομάζεται «διπλός δεσμός». Αντιστοιχεί στην εμπλοκή της σκέψης, που προκύπτει όταν οι άνθρωποι γίνονται στόχος παράδοξων μηνυμάτων που αλληλοακυρώνονται, χωρίς να επιτρέπεται να σκεφτείς σχετικά μ’ αυτό το παράδοξο.

Στην Ελλάδα της κρίσης, αυτή η επικοινωνιακή μηχανή παραγωγής διανοητικής εμπλοκής συνίσταται στο εξής σύμπλεγμα: Ένα πρώτο μήνυμα λέει: «Αν αντισταθείς, χάθηκες» (=πτώχευση, καταστροφή…). Ένα δεύτερο μήνυμα λέει: «Αν υποκύψεις, χάθηκες» (=ανεργία, φτώχεια, μιζέρια, απόγνωση…). Κι ένα τρίτο απαγορεύει τη σκέψη, εφόσον «Είναι μονόδρομος» γιατί «Το είπε η τρόικα». Με απλά λόγια: Αν πεις ναι, χάθηκες. Αν πεις όχι, χάθηκες. Και απαγορεύεται να σκεφτείς και να σχολιάσεις αυτό το παράδοξο κλουβί της σκέψης (Νίκος Σιδέρης, Μιλώ για την κρίση με το παιδί, εκδ. Μεταίχμιο, 2013).

Ζωή, Λόγοι, Πολιτικές στον καιρό της κρίσης

"Ζωή, Λόγοι, Πολιτικές στον καιρό της κρίσης" του Κοινωνικού Εργαστηρίου Θεσσαλονίκης, Εκδόσεις Ένεκεν-Θεωρία, 2013

Παρουσίαση του Κ.Ε.Θ. ,Φωτεινή Τσιμπιρίδου, κοινωνική ανθρωπολόγος, ΠΑΜΑΚ
Παντελής Θεοδωρίδης, δικηγόρος
Γιώργος Λάιος, MA Φιλοσοφίας
Λεωνίδας Μακρής, πολιτικός επιστήμων, Δ.Π.Θ.
Γρηγόρης Τσιλιμαντός, Αντεξουσιαστική Κίνηση
Γιώργος Γιαννόπουλος Εκδόσεις ΕΝΕΚΕΝ
Λίνα Παπαδοπούλου, συνταγματολόγος, Α.Π.Θ.
Θοδωρής Ζδούκος, γιατρός, Κοινωνικό Ιατρείο Θεσσαλονίκης
Συζήτηση -- παρεμβάσεις

Επίσης, ο Δημήτρης Χριστόπουλος γράφει για το βιβλίο "Ζωή, λόγοι, πολιτικές στον καιρό της κρίσης" του Κοινωνικού Εργαστηρίου Θεσσαλονίκης που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ένεκεν θεωρίας, εδώ:

το νέο αφήγημα για την κρίση και η αναμέτρηση με τις βεβαιότητές μας

Κι αν το κεφάλαιο του μέλλοντος δεν μας έχει ανάγκη;

Αναδημοσίευση από το "lifo.gr"

Του Γιάνη Βαρουφάκη

Αγναντεύοντας από το παράθυρό μου, στο Όστιν του Τέξας, παρατήρησα ένα μεγάλο σύννεφο σκόνης στο βάθος του ορίζοντα. Προχθές που πέρναγα από εκεί ξαφνιάστηκα με τη θέα του τεράστιου εργοτάξιου όπου οι μπουλντόζες και τα μηχανήματα δούλευαν ασταμάτητα, παράγοντας τη σκόνη που τράβηξε την προσοχή μου. Από την όψη του υπό οικοδόμηση κτιρίου φαινόταν ότι (ευτυχώς) δεν έχτιζαν ούτε νέο εμπορικό κέντρο ούτε και σύμπλεγμα κατοικιών. Όχι, επρόκειτο για μεγάλο βιομηχανικό κέντρο.

Αν και στην αρχή δεν το πρόσεξα, μετά από λίγα λεπτά συνειδητοποίησα ότι κάτι έλειπε από αυτό το εργοτάξιο: οι άνθρωποι! Για την ακρίβεια, μέτρησα τρεις. Και οι τρεις τους, με τα κράνη και τη στολή προστασίας, ήταν μαζεμένοι σε ένα μικρό γραφείο εξωτερικού χώρου πάνω από μια συστάδα υπολογιστών, σκεπασμένοι από τέντα που θύμιζε στρατό ξηράς. Δέκα μπουλντόζες, τρεις γερανοί και καμιά δεκαριά άλλα κινούμενα εργαλεία, τουλάχιστον όσο μπορούσα να διακρίνω, κινούνταν μόνα τους γύρω τους. Άνευ οδηγών, χειριστών, εργατών εν γένει.

Ζορζ Ναβέ: «να παράγουμε καινούργιες ουτοπίες»

Του Κ. Ηροδότου

Η κρίση θέτει αλλιώς τα προβλήματα. Πώς αλλιώς ένας μελετητής του Ντερριντά ή του Μπαντιού θα παραδεχόταν ότι το πρόβλημα, σήμερα, είναι πως δεν υπάρχει μια ουτοπία για να πιστέψουμε σ' αυτή; Και πώς αλλιώς ένας άριστος γνώστης του Προντόν θα ενέσκηπτε στον Φον Μίζες και στον Χάγεκ, στους θεωρητικούς του φιλελευθερισμού, για να οργανώσει συνομιλώντας κατ'ευθείαν με τους κλασικούς την αντίθεση του σε ότι θεωρεί ότι παρατείνει την κρίση, βυθίζοντας στην απόγνωση τους ευρωπαϊκούς λαούς. Μια συνομιλία με τον καθηγητή Ζορζ Ναβέ είναι έναυσμα για παραπέρα προβληματισμό. Με τον καθηγητή Ναβέ συναντηθήκαμε στο Πανεπιστήμιο όπου εργάζεται και είχαμε τη συνομιλία που ακολουθεί:

- Πώς αντιλαμβάνεστε την έννοια της «κρίσης» στο επίπεδο της πολιτικής; Το ελληνικό παράδειγμα προσφέρει κλειδιά για μια τέτοια προσέγγιση; 

Δεν θα διδάξω σε σας ότι η λέξη «κρίση» είναι πρώτα μια ελληνική λέξη, που περιέγραφε, στην ιατρική, τη στιγμή της ραγδαίας επιδείνωσης της αρρώστιας• είναι η στιγμή κατά την οποία είτε η επιδείνωση θα υποχωρούσε και ο άρρωστος θα ζούσε, δηλαδή θα ξαναζούσε, είτε η επιδείνωση θα θριάμβευε και ο άρρωστος θα πέθαινε. Η στιγμή χαρακτηριζόταν από τη βραχύτητά της. Υπάρχει κρίση στην Ελλάδα με αυτή την έννοια σήμερα; Η οικονομία και η κυριαρχία της, μας έκαναν να συνηθίσουμε, χωρίς να εκπλησσόμαστε από το παράδοξο, σε μακρές «κρίσεις», σε κρίσεις που δεν έχουν τέλος. Αυτό που παίζεται, επομένως, δεν είναι η ίδια η διαφορά, που θεωρούσαμε άλλοτε διακριτή, προφανή, μεταξύ της ζωής και του θανάτου. Οι καρκινικές μεταστάσεις, παρ' ότι θανατηφόρες για τον οργανισμό στον οποίο παρασιτούν, είναι κι αυτές ζωντανές. Οι μεταστάσεις που προσβάλλουν την Ελλάδα προέρχονται προφανώς από τον λεγόμενο «οικονομικό» καπιταλισμό, που δεν αρθρώνεται παρά με όρους χρέους και εξόφλησης, με οφειλέτες και δανειοδότες και που απαιτεί από τον οφειλέτη την εξόφληση. Η απαίτηση δεν σταματά εκεί: πρέπει ο οφειλέτης να κατασκευαστεί ή να ξανακατασκευαστεί, να πειθαρχήσει, θα λέγαμε, στη γενική λογική του δανειολήπτη και του δανειοδότη. Με δυο λέξεις, η αρρώστια γίνεται γιατρός, προτείνοντας ως θεραπεία την ίδια της την εξάπλωση, με καταστροφικές συνέπειες, κυρίως για τα πιο αδύναμα τμήματα του πληθυσμού. Με αυτόν τον τρόπο, μια ολόκληρη χώρα κυριαρχείται από τους θηρευτές (που μπορούν εξ άλλου να είναι και Έλληνες), πανταχού παρόντες αλλά και αόρατους, οι οποίοι δεν έχουν συμφέρον να σκοτώσουν τη λεία που απομυζούν, αλλά να εδραιώσουν την κυριαρχία τους πάνω της. Το συμφέρον τους είναι να επιζήσει, και να προικιστεί χάριν μιας κυβέρνησης που θα διευκολύνει την επιρροή τους ή δεν θα είναι παρά διάμεσος. Η οικονομική κρίση προεκτείνεται σε πολιτική, σε κρίση πολιτικής εμπιστοσύνης: πώς να πιστέψουμε σε μια πολιτική συνδεδεμένη με το γιατρό, το θηρευτή ή το παράσιτο; Όσον αφορά τους άλλους πολιτικούς μνηστήρες του ρόλου του γιατρού, ο ένας (ας πούμε εν τάχει, η άκρα Δεξιά) δεν είναι παρά μια απάτη, ακόμη πιο ολέθρια, η οποία εν μέσω εθνικιστικών τυμπανοκρουσιών θα έδινε έδαφος στον ίδιο γιατρό, ο άλλος (ας πούμε εν τάχει, η άκρα Αριστερά που επιθυμεί τη ρήξη με τον καπιταλισμό) δεν θα είχε καμία τύχη, παρά μόνο αν γινόταν το προοίμιο μιας πιο γενικευμένης επανάστασης, που θα ήταν πράγματι στην ίδια κλίμακα με τον θηρευτή.

Ιμπεριαλισμός και καπιταλιστική εξουσία

Εάν πάρουμε στα σοβαρά τις απόψεις που τείνουν να ηγεμονεύσουν στις αριστερές και λοιπές ετερόδοξες αναλύσεις για την τρέχουσα κρίση και για τη στρατηγική αντιμετώπισης των συνεπειών της, τότε θα πρέπει να ξαναγράψουμε τις φράσεις κλισέ του Μανιφέστου του Κομμουνιστικού Κινήματος ως εξής:

(α) "ένα φάντασμα πλανιέται στην Ευρώπη: το φάντασμα της συναλλαγματικής υποτίμησης" και

(β) "η ιστορία του καπιταλισμού ως τώρα είναι η ιστορία των πλεονασμάτων στις τρέχουσες συναλλαγές"

(απόσπασμα από το  βιβλίο "Ιμπεριαλισμός, χρηματοπιστωτικές αγορές, κρίση" των Γιάννη Μηλιού, Δημήτρη Π. Σωτηρόπουλου)

 Δημοσιεύουμε το  Κεφάλαιο 11 από το βιβλίο του Γιάννη Μηλιού / Δημήτρη Π. Σωτηρόπουλου, "Ιμπεριαλισμός, χρηματοπιστωτικές αγορές, κρίση", Εκδόσεις Νήσος, το οποίο αποτελεί εκτός των άλλων μια ανακεφαλαίωση όσων έχουν αναπτυχθεί στα προηγούμενα κεφάλαια του βιβλίου αλλά ταυτόχρονα είναι και εισαγωγή  στο τέταρτο και τελευταίο μέρος του βιβλίου, το οποίο πραγματεύεται τον χαρακτήρα και την κρίση του σύγχρονου καπιταλισμού.

Ανακεφαλαίωση: Ιμπεριαλισμός και καπιταλιστική εξουσία

Η βασική ιδέα όσων αναπτύξαμε μέχρι εδώ είναι απλή. Για να μελετήσουμε το φαινόμενο του ιμπεριαλισμού, χρειαζόμαστε μια θεωρία της καπιταλιστικής εξουσίας. Σ' αυτή την κατεύθυνση το έργο του Μαρξ αποτελεί πράγματι μια πολύτιμη αφετηρία.

Βέβαια, ο μαρξισμός είναι ένα εγγενώς σχισματικό θεωρητικό σύστημα.¹ Είναι απολύτως αναμενόμενο ν' αναπαράγονται εντός του οργανικές διαφωνίες και διχογνωμίες σχετικά με το ζήτημα του ιμπεριαλισμού (ενδεικτική είναι η ανάλυση που προηγήθηκε στα Κεφάλαια I, 2, 3, 9 και 10). Όπως άλλωστε φάνηκε και στο Κεφάλαιο I, η εν λόγω σχισματικότητα του μαρξισμού ήταν ήδη ορατή στις διαμάχες που συνόδευσαν τη διατύπωση των κλασικών θεωριών του ιμπεριαλισμού.

Παρόλ' αυτά δεν θα πρέπει να μας διαφύγει ένα βασικό σημείο. Οι κλασικές θεωρήσεις του ιμπεριαλισμού με ελάχιστες αποκλίσεις - οι οποίες βασικά αντικατοπτρίζουν τις αμφιταλαντεύσεις του Λένιν και όψεις από την παρέμβαση του Μπουχάριν - μοιράζονται μία ενιαία πεποίθηση, συγκεκριμένα ότι ο καπιταλισμός έχει υποστεί ριζικούς και δομικούς μετασχηματισμούς, με αποτέλεσμα η ανάλυση του Μαρξ να μην επαρκεί πλέον για την πλήρη περιγραφή του. Ο «νεότερος» καπιταλισμός της εποχής Χίλφερντινγκ δεν είναι ακριβώς ο καπιταλισμός του Das Kapital. Η αντίληψη αυτή, ρητά ή άρρητα διατυπωμένη, διαπερνά τις περισσότερες θεωρητικές αναλύσεις των αρχών του 20ού αιώνα, ενώ αποτελεί το ορατό σύμπτωμα μιας βαθύτερης συνάντησης ανάμεσα στο μαρξισμό και την ευρύτερη ετερόδοξη σκέψη της περιόδου.

Ας επιμείνουμε λίγο στο σημείο αυτό. Πρόκειται για μία συνάντηση η οποία οπωσδήποτε δεν ωφέλησε τη μαρξιστική σκέψη, διότι είχε ως προϋπόθεσή της μία δραστική μετατόπιση του ίδιου του μαρξισμού, θα λέγαμε σχηματικά ότι η μαρξιστική συζήτηση αρχίζει να καταλαμβάνεται εν μέρει από έννοιες, συλλογισμούς, επιχειρήματα και ερωτήματα που δεν συνδέονται με το θεωρητικό σύστημα της Κριτικής της Πολιτικής Οικονομίας που εγκαινίασε ο Μαρξ. Η ανάλυση του Κεφαλαίου 6 αποτελεί ένα περιεκτικό παράδειγμα της προηγούμενης διαπίστωσης. Συνεπώς, η ενιαία αντίληψη, που με ελάχιστες αποκλίσεις μοιράζονται οι κλασικές μαρξιστικές προσεγγίσεις του ιμπεριαλισμού κατά την περίοδο αυτή, έχει ως βαθύτερη προϋπόθεση της την άρρητη προσπάθεια επαναδιατύπωσης των ζητημάτων της καπιταλιστικής εξουσίας, η οποία μέσω της έννοιας του ιμπεριαλισμού εισάγει μία νέα προβληματική, που δεν έχει πλέον σαν αποκλειστικό σημείο αναφοράς της το ώριμο έργο του Μαρξ.

Ευρώ ή δραχμή;

Αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα της "ΔΕΑ"

Του Αντώνη Νταβανέλλου

Μέσα στις ταχύτατα μεταλλασσόμενες συνθήκες, η συζήτηση μέσα στην Αριστερά για το ζήτημα του ευρώ πρέπει να προχωρήσει με νέα κριτήρια.

Ένα πρώτο καινούργιο ζήτημα είναι ότι τροποποιείται η στάση των μεγάλων δυνάμεων. Μέχρι σήμερα η προσχώρηση μιας χώρας-μέλους της ΕΕ στο ευρώ θεωρούνταν ως αμετάκλητη απόφαση. Οι θεμελιώδεις συνθήκες της Ευρωζώνης απέκλειαν το ενδεχόμενο αποβολής μιας χώρας από το ευρωνόμισμα. Σήμερα, το βάθος της κρίσης αλλάζει τα δεδομένα. Ο υπουργός οικονομικών της Γερμανίας δηλώνει: «(Οι Έλληνες) ή θα κάνουν μεταρρυθμίσεις εντός της ευρωζώνης ή δεν θα κάνουν μεταρρυθμίσεις και θα φύγουν. Τρίτος δρόμος δεν υπάρχει». Η Μέρκελ, εξάλλου, προειδοποίησε ότι μέσα στα επόμενα δύο χρόνια οι ευρωσυνθήκες θα τροποποιηθούν, με στόχο να καταστεί εφικτή η αποβολή των «αποτυχημένων» κρατών από την ευρωζώνη.

Ανάλογα αρχίζει να τροποποιείται και η στάση των ντόπιων κυρίαρχων τάξεων. Μέχρι σήμερα η συμμετοχή τους στο κλαμπ του ευρώ θεωρούνταν ως περίπου υπαρξιακό ζήτημα. Ο ΓΑΠ, ο Σαμαράς, η Ντόρα, ο Καρατζαφέρης, ακόμα και ο Κουβέλης, είναι πρόθυμοι να σφαγιάσουν ακόμα και τα πιο στοιχειώδη εργατικά δικαιώματα προκειμένου να παραμείνει «η χώρα» στην ευρωζώνη.

Όμως, όλο και περισσότεροι καπιταλιστές αρχίζουν να θυμίζουν ότι ο καπιταλισμός υπήρχε και πριν από το ευρώ και κατά συνέπεια μπορεί να υπάρξει και μετά από αυτό. Αυτή η «εσωτερική» συζήτηση προϋπήρχε. Κάποιοι ιδιαίτερα επιθετικοί βαρόνοι του χρήματος (π.χ. Βγενόπουλος) δήλωναν ότι, αφού ολοκληρωθεί η «εσωτερική υποτίμηση» εντός ευρώ, θα έπρεπε να ακολουθήσει μια πιο άγρια περίοδος με «νομισματική υποτίμηση» μέσω της επιστροφής στη δραχμή. Όμως η συζήτηση αυτή επιταχύνεται καθώς όλο και περισσότεροι κατανοούν ότι η έξοδος από το ευρώ καθίσταται πλέον ένα πιθανό και ίσως κοντινό ενδεχόμενο. Ο Λ. Παπαδήμος δήλωσε χαρακτηριστικά: «Εγώ έχω υπογράψει την είσοδο της Ελλάδας στη ζώνη του ευρώ, δεν δέχομαι να είμαι αυτός που θα υπογράψει την έξοδό της». Η δήλωση του Έλληνα αρχιτραπεζίτη δείχνει ότι η κυρίαρχη τάξη αντιμετωπίζει πλέον το ζήτημα της εξόδου από το ευρώ ως πιθανό θέμα των επόμενων μηνών!

Οι θρύλοι της αποτυχίας

Αναδημοσίευση από το ΤΟ ΒΗΜΑ/The New York Times

του Paul Krugman

Ιδού πώς τελειώνει το ευρώ - όχι με «μπαμ», αλλά με «μπούνγκα- μπούνγκα». Πριν από λίγο καιρό, οι ευρωπαίοι ηγέτες επέμεναν πως η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να παραμείνει οπωσδήποτε στο ευρώ, αποπληρώνοντας τα χρέη της στο ακέραιο. Τώρα, με την Ιταλία να πέφτει στον γκρεμό, είναι δύσκολο να δει κανείς πώς το ευρώ μπορεί να επιβιώσει.

Αλλά ποιο είναι το νόημα της ευρω-πανωλεθρίας; Όπως συμβαίνει πάντα όταν επέρχεται μια καταστροφή, εμφανίζεται ένα ρεύμα από ιδεολόγους που υποστηρίζουν ότι η καταστροφή δικαιώνει τις απόψεις τους. Καιρός λοιπόν να αρχίσουμε την απομυθοποίηση.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: η προσπάθεια για την δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος ήταν μια από αυτές τις ιδέες που ξεπερνούσαν τις συνηθισμένες ιδεολογικές διαχωριστικές γραμμές. Βρήκε υποστηρικτές στην αμερικανική δεξιά, που είδαν το ευρώ σαν έναν παράγοντα σταθερότητας, σχεδόν σαν μια αναβίωση του κανόνα του χρυσού, αλλά και στην βρετανική αριστερά, που το είδε σαν ένα βήμα προς μια σοσιαλδημοκρατική Ευρώπη.

Το ευρώ πολέμησαν όμως οι Βρετανοί συντηρητικοί, που επίσης το είδαν σαν ένα βήμα προς μια σοσιαλδημοκρατική Ευρώπη. Και το αμφισβήτησαν οι αμερικανοί προοδευτικοί, που ανησυχούσαν - με το δίκιο τους, θα έλεγα ευλογώντας τα γένια μου - για το τι θα συνέβαινε αν τα κράτη δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν την νομισματική και δημοσιονομική πολιτική για να αντιμετωπίσουν τις υφέσεις.

EURO SUMMIT STATEMENT - το κείμενο της απόφαση της συνόδου κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Μαθήτριες στο Αγρίνιο παρελαύνουν μπροστά από Γερμανούς αξιωματικούς και τον διοικητή των ταγμάτων ασφαλείας Γεώργιο Τολιόπουλο.

Δημοσιεύουμε την απόφαση της συνόδου κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Brussels, 26 October 2011

EURO SUMMIT STATEMENT

1. Over the last three years, we have taken unprecedented steps to combat the effects of theworld-wide financial crisis, both in the European Union as such and within the euro area. Thestrategy we have put into place encompasses determined efforts to ensure fiscal consolidation,support to countries in difficulty, and a strengthening of euro area governance leading todeeper economic integration among us and an ambitious agenda for growth. At our 21 Julymeeting we took a set of major decisions. The ratification by all 17 Member States of the euroarea of the measures related to the EFSF significantly strengthens our capacity to react to thecrisis. Agreement by all three institutions on a strong legislative package within the EUstructures on better economic governance represents another major achievement. Theintroduction of the European Semester has fundamentally changed the way our fiscal andeconomic policies are co-ordinated at European level, with co-ordination at EU level nowtaking place before national decisions are taken. The euro continues to rest on solidfundamentals.

2. Further action is needed to restore confidence. That is why today we agree on acomprehensive set of additional measures reflecting our strong determination to do whateveris required to overcome the present difficulties and take the necessary steps for the completionof our economic and monetary union. We fully support the ECB in its action to maintain pricestability in the euro area.

Ο Κ. Βεργόπουλος για τις τελευταίες εξελίξεις

(αποσπάσματα από την συνέντευξη Κ. Βεργόπουλου στη "ΕΠΟΧΗ")

- Τι είναι εκείνο που δημιουργεί το αδιέξοδο στην ΕΕ;
- Πολλοί επικαλούνται την άνιση ανάπτυξη μεταξύ Βορρά και Νότου, ακόμη και αριστεροί προβάλλουν αυτό το σημείο. Ότι υπάρχουν άνισες παραγωγικότητες, που αποτελούν την απώτερη αιτία των ελλειμμάτων στο Νότο και των πλεονασμάτων στο Βορρά. Η Βόρεια Ευρώπη είναι παραγωγικότερη, η Νότια πολύ λιγότερο, κι αυτό θα οδηγεί σε ελλείμματα από τη μια και πλεονάσματα από την άλλη. Αυτό όμως μπορεί να είναι ακριβές, αλλά δεν έχει σχέση με το πρόβλημα της ευρωπαϊκής οικονομικής ενοποίησης και ομοσπονδιοποίησης. Οι ΗΠΑ π.χ. έχουν σ’ όλες τις Πολιτείες το ίδιο νόμισμα, αλλά όχι αναγκαστικά την ίδια παραγωγικότητα. Το ίδιο η Γερμανία με τις διαφορές ανταγωνιστικότητος και παραγωγικότητας στα κρατίδια της γερμανικής ομοσπονδίας. Οι ανισότητες δεν εμποδίζουν την περιοχή να είναι ενωμένη με ομοσπονδιακό σύστημα. Προϋπόθεση είναι να υπάρχουν θεσμοί που να μεταβιβάζουν πόρους από τις πλεονασματικές περιοχές στις ελλειμματικές, προκείμενου να εξασφαλίζεται η συνοχή του συνόλου. Η παραγωγικότητα μπορεί να εξηγεί το πού εντοπίζονται τα ελλείμματα. Όμως, όταν αυτά εντοπισθούν, αντιμετωπίζονται με μεταβιβάσεις πόρων και δεν αντλείται το συμπέρασμα ότι η ομοσπονδία είναι αδύνατη και πρέπει να διαλυθεί. Τίποτα δεν εμποδίζει να έχουμε κοινό νόμισμα, εάν οι σταθεροποιητικοί πόροι μεταφέρονται συστηματικά από τις πλεονασματικές περιοχές προς τις ελλειμματικές. Άλλωστε, εάν απαιτείται σύγκλιση στον ορίζοντα, μόνον με αυτό τον τρόπο μπορεί να επιτευχθεί, όχι με την διάλυση και την αναδίπλωση κάθε χώρας στον εαυτό της. Αν η ανταγωνιστικότητα και η παραγωγικότητα ήσαν ανυπέρβλητο πρόβλημα, τότε από την αρχή δεν έπρεπε να στηθεί το ενιαίο νόμισμα.

-Τα περί ιστορικού λάθους, λοιπόν, που λένε τώρα, σχετικά με την είσοδο Ελλάδας και Πορτογαλίας είναι μετέωρα.
- Εάν δεν θέλουν να προσαρμόσουν τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, το λένε σήμερα κάποιοι για να δικαιολογηθούν. Κάποιοι με καθυστέρηση ανακαλύπτουν το χάσμα παραγωγικότητας, παλαιοί σοσιαλιστές και κάποιοι ακροαριστεροί, για να συμπεράνουν ότι η Ευρώπη είναι αντιδραστική ουτοπία. Όμως, σε αυτή την περίπτωση, όλα δεν είναι τίποτε άλλο παρά ουτοπία: ο καπιταλισμός, η παγκοσμιοποίηση, η αμερικανική ομοσπονδία, η γερμανική, ακόμη και τα απλά εθνικά κράτη, στο μέτρο που ενσωματώνουν περιοχές με εξαιρετικά άνιση παραγωγικότητα. Στη ζωή οι ουτοπίες μπορεί διαρκούν περισσότερο ακόμη και από την θεωρούμενη αντικειμενική πραγματικότητα. Αρκεί κάποιοι να εντοπίζουν τα πραγματικά προβλήματα και να εξασφαλίζουν λύσεις.

Η Αριστερά του “Ραν Ταν Πλαν” και του “Plan B”

Θέλουν να μας κάνουν όλους "τσιγγάνους"!

Ας πάρουμε για παράδειγμα την οικονομία των Παπούα: το δημοσιονομικό της πλεόνασμα κυμαίνεται περίπου στο 0,70% του ΑΕΠ, η ανεργία στο 1,8%, το δημόσιο χρέος είναι μόλις 26% του ΑΕΠ ενώ οι ρυθμοί ανάπτυξης του ΑΕΠ κυμαίνονται στο 7%. Τα στοιχεία αυτά φαντάζουν ονειρικά και είναι σίγουρο πως η Ελλάδα θα 'σκότωνε' για να τα κάνει δικά της. Αλλά υπάρχει ένα πρόβλημα: το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Παπούα διαμορφώνεται στα 2500 δολάρια κάτι που καθιστά τους κατοίκους της χώρας πάμπτωχους.

(από το άρθρο: Είναι η οικονομία των Παπούα το νέο μοντέλο για την Ελλάδα;)

1. Οι καλές και οι κακές ζαριές...

Το ευρώ είναι “σημαδεμένο” νόμισμα. Εδώ και μια δεκαετία, μια ομάδα Πολωνών μαθηματικών έχει ανακοινώσει ότι τα κέρματα ευρώ, λόγο της κατασκευής τους, οχτώ στις δέκα φορές που θα τα περιστρέψεις, όπως στο γνωστό παιχνίδι "κορώνα - γράμματα", φέρνουν κορώνα.

Όταν οι προβλέψεις αποτυγχάνουν συστηματικά, τότε ο σχεδιασμός θα πρέπει να είναι σαν το ζάρι. Για να είναι στοιχειωδώς αποδεκτός στην λήψη αποφάσεων και στον προγραμματισμό δράσεων θα πρέπει να περιλαμβάνει εναλλακτικές εκδοχές. Ως γνωστόν οι οικονομολόγοι κάθε οικονομικού δόγματος -από τους νεοφιλελεύθερους ως τους μαρξιστές – αδυνατούν να κάνουν στοιχειώδεις προβλέψεις ως προς τις εξελίξεις της κρίσης. Για αυτό τα αστικά επιτελεία που διαχειρίζονται σήμερα την κρίση προχωρούν με παράλληλους σχεδιασμούς, τα γνωστά “plan A” για την περίπτωση που το ευρώ φέρει “κορώνα” και “plan B” για την περίπτωση που φέρει “γράμματα”...

Τις τελευταίες μέρες απ' ότι φαίνεται το “plan Β” για την αντιμετώπιση της κρίσης χρέους του ελληνικού κράτους αναβαθμίζεται στις προτιμήσεις των επιτελείων της Ε.Ε. και του ντόπιου και ξένου αστισμού. Το κεφάλαιο δεν έχει ούτε ιδεολογικά κολλήματα ούτε δογματικές αγκυλώσεις μπροστά σε οποιαδήποτε πολιτική επιλογή, αρκεί να είναι χρήσιμη και αποτελεσματική για την υπεράσπιση των συμφερόντων του.

Γιατί κατσάδιασαν τον Ε. Βενιζέλο στην Πολωνία;

Αναδημοσίευση από την "Πρωτοβουλια για την Αντισυστημικη Αριστερα"

Κοίτα με να σε κοιτώ ν' ανεβούμε το βουνό!

“Καλά πληροφορημένες πηγές ανέφεραν την Παρασκευή από την Πολωνία ότι σε γενικές γραμμές οι εταίροι κατέστησαν σαφές στον κ Ε. Βενιζέλο ότι αυτό που αναμένουν πλέον από την Ελλάδα δεν είναι η υιοθέτηση των «ορθών αποφάσεων», αλλά η έμπρακτη απόδειξη ότι υφίσταται στη χώρα διοίκηση ικανή να τις εφαρμόσει, παράγοντας μετρήσιμα αποτελέσματα.”

(Από το ΒΗΜΑ – 17/09/2011)

Αν προσπαθήσουμε να διαβάζουμε πίσω από αυτές τις δημοσιογραφικές εκφράσεις, εκείνο που προκαλεί φόβο και ανησυχία στα επιτελεία της Ε.Ε. που συναντήθηκαν στο Βρότσλαβ της Πολωνίας στην άτυπη συνεδρίαση του EUROGROUP- ECOFIN, είναι η κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο κρατικός μηχανισμός της χώρας μας. Απ' ότι φαίνεται δεν έχουν πρόβλημα ούτε με τον χαρακτήρα των αποφάσεων της κυβέρνησης, ούτε δείχνουν να φοβούνται ότι οι λαϊκές αντιστάσεις είναι ικανές να ανατρέψουν το plan A και το εναλλακτικό plan B. 

Όταν μάλιστα γνωρίζουν ότι στο εναλλακτικό plan B, το οποίο προορίζεται για τις δυσμενέστερες εξελίξεις, θα έχουν ως σύμμαχο τους ένα μεγάλο κομμάτι της ελληνικής αριστεράς που επιδιώκει η χρεωκοπία/στάση πληρωμών της χώρας να γίνει με παράλληλη έξοδο από το ευρώ, τότε τρίβουν τα χέρια τους από ευχαρίστηση, αφοί αυτοί ακριβώς είναι και οι δικοί τους σχεδιασμοί...

Τα επιτελεία της Ε.Ε. και του ΔΝΤ ανησυχούν λοιπόν για την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει ο κρατικός μηχανισμός. Αυτό όμως είναι αποτέλεσμα των δικών τους επιλογών. Ο νεοφιλελευθερισμός έχει διαλύσει το κράτος σε τέτοιο βαθμό που δεν μπορεί να εισπράξει ούτε καν τους φόρους που το ίδιο επιβάλει στους πολίτες του. Σήμερα διαπιστώνουν έντρομοι ότι δεν μπορούν εμπιστεύονται οποιαδήποτε ελληνική κυβέρνηση γιατί γνωρίζουν ότι δεν διαθέτει στοιχειώδεις μηχανισμούς για να διεκπεραιώσει τις όποιες αποφάσεις λαμβάνει.

Απ' ότι φαίνεται επιβολή μέτρων στο χώρο της μισθωτής εργασίας έχει φτάσει σε σημείο που δεν πάει άλλο γιαυτό η επίθεση του κεφάλαιου στρέφεται τώρα στην ακίνητη περιουσία, ώστε να αποτελέσει χώρο κερδοφορίας του. Μέχρι σήμερα, κυρίως λόγου του καθεστώτος μικροϊδιοκτησίας και της μεγάλης κατάτμησης της γης που επικρατεί στη χώρα μας, η ακίνητη περιουσία δεν αποτελούσε σημαντικό τομέα κερδοφορίας του κεφάλαιου. 

Τώρα όμως σε περίοδο κρίσης το κεφάλαιο αλλάζει σχεδιασμούς και επιδιώκει να βάλει χέρι στην ακίνητη περιουσία, δημόσια και ιδιωτική. Σε αυτούς τους στρατηγικούς σχεδιασμούς εντάσσεται και πρόσφατη διαδικασία είσπραξης προστίμων για την νομιμοποίηση αυθαιρέτων αλλά και τα τελευταία μέτρα για το τέλος ακίνητης περιουσίας. 

Για την υλοποίηση των μέτρων ενάντια στην μισθωτή εργασία δεν χρειάζεται κανένας πρόσθετος μηχανισμός. Αρκεί μόνο να γίνουν οι κατάλληλες θεσμικές ρυθμίσεις. Η αγορά και η εργοδοσία από την στιγμή που θεσπισθούν αυτές οι ρυθμίσεις αναλαμβάνουν την υλοποίησή τους. Τα μέτρα όμως για την ακίνητη περιουσία θα πρέπει το ίδιο το κράτος να φροντίσει για να υλοποιηθούν άμεσα. Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα για την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ.

Η πολιτική στο τιμόνι: άρνηση πληρωμής του χρέους εντός της ΟΝΕ και εντός της ΕΕ.

...και στην νοηματική Γλώσσα

Οι πρόσφατες εξελίξεις δείχνουν ότι η πιο ενδεδειγμένη επιλογή που θα όξυνε παραπέρα την κρίση και θα τρόμαζε τα διευθυντήρια της Ε.Ε και του ΔΝΤ είναι η λύση που απορρίπτουν μετά βδελυγμίας ως καταστροφική οι αριστεροί και οι δεξιοί οικονομολόγοι: είναι η επιλογή της στάσης πληρωμών – άρνηση αποπληρωμής του χρέους εντός της ΟΝΕ και εντός της ΕΕ.

Ως γνωστόν, οι αριστεροί και οι δεξιοί οικονομολόγοι υπηρέτες της ίδιας “επιστήμης” είναι: της επιστήμης της πολιτικής οικονομίας. Ξεκινούν λοιπόν από τις ίδιες αφετηριακές παραδοχές για να κάνουν τις αναλύσεις τους και να βγάλουν τα συμπεράσματά τους, παραδοχές που “αυτονομούν” την οικονομία από την ταξική πάλη και την πολιτική. Είναι προφανές ότι αν δεν υπήρχε αυτή η “αυτονομία” της οικονομίας, δεν θα μπορούσε να υπάρχει και επιστήμη για την οικονομία, ούτε βεβαίως και ειδικοί επιστήμονες επ' αυτών των θεμάτων.

Δεν είναι λοιπόν καθόλου τυχαίο ότι αριστεροί, δεξιοί και κεντρώοι οικονομολόγοι ταυτίζονται στον καταστροφικό χαρακτήρα αυτής της επιλογής. Και εκεί ακριβώς σταματάει ο ρόλος τους για την αριστερά που αγωνίζεται για την ανατροπή του καπιταλισμού. Αν πράγματι η Αριστερά θέλει να κάνει “Πολιτική”, το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να κάνει είναι να μην αναθέσει αυτό τον ρόλο στους τεχνοκράτες της εξουσίας, που ονομάζονται οικονομολόγοι. Είναι σαφές ότι οι όποιες λύσεις θα προτείνουν (ανεξάρτητα από το αν μιλάνε για έξοδο ή παραμονή στην ΟΝΕ και στην ΕΕ) κινούνται στην κατεύθυνση πως θα ξεπεράσει την κρίση του καπιταλισμού και όρους καπιταλιστικής οικονομίας. Το κύρος και η εμβέλεια της επιστήμης τους περιορίζεται εντός των καπιταλιστικών κοινωνικών σχηματισμών. Ως γνωστόν, δεν υπάρχει “σοσιαλιστική” οικονομική επιστήμη γιατί δεν υπάρχει και “σοσιαλιστικός τρόπος παραγωγής”. Όποιος λοιπόν αναφέρεται σε μια άλλη κοινωνία και κινείται στην κατεύθυνση της ανατροπής των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής οι οικονομολόγοι επιστήμονες δεν μπορούν να προσφέρουν και πολλά πράγματα σε αυτές τις αναζητήσεις...

Είναι χαρακτηριστικό όταν μιλούν οι αριστεροί και οι δεξιοί οικονομολόγοι για “ανάπτυξη” της χώρας και την “παραγωγική βάση” της εννοούν το ίδιο πράγμα, όπως αυτό προσδιορίζεται από την “επιστήμη” τους:  είναι η καπιταλιστική ανάπτυξη και ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής. Γι αυτό χρησιμοποιούν και τα ίδια μεγέθη και τους ίδιους δείκτες για να την περιγράψουν. Η ανάπτυξη όμως στην οποία αναφέρεται – ή καλύτερα θα έπρεπε να αναφέρεται - η Αριστερά. δεν μπορεί να μπει και να περιγραφεί με τα δικά τους νουμεράκια και τους δικούς τους δείκτες. Πρόκειται για κάτι το εντελώς διαφορετικό, γιατί προσδιορίζεται από πολιτικές προτεραιότητες και όχι προτεραιότητες που επιβάλει ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής...

Ποιοι θέλουν να χρεοκοπήσει η χώρα και να γυρίσουμε στην δραχμή;

Ποιός θυμάται  σήμερα την Κερατέα;  Η Αριστερά είναι σίγουρο ότι θα την θυμηθεί μετά τις επόμενες εκλογές, όταν θα καταμετράει τα δυσμενή για αυτήν εκλογικά αποτελέσματα στις κάλπες που θα στηθούν εκεί, στα εκλογικά τμήματα...

Η πολιτική συγκυρία - δυστυχώς - προσδιορίζεται από τις ενδοαστικές αντιθέσεις και οι ταξικές συγκρούσεις διεξάγονται κάτω από την ηγεμονία του αστισμού. Το λαϊκό κίνημα και η αριστερά βρίσκονται στο περιθώριο των πολιτικών εξελίξεων και δεν μπορούν να βάλουν την δική τους σφραγίδα σε αυτές. Το ΚΚΕ, παρ' όλο ότι σήμερα έχει πιο σωστές προσεγγίσεις για την πολιτική συγκυρία από άλλα κομμάτια της Αριστεράς, δεν μπορεί να μεγαλώσει την επιρροή του στις λαϊκές μάζες γιατί προβάλει ως όραμα για μια άλλη κοινωνία, την επαναφορά του μοντέλου του “υπαρκτού σοσιαλισμού”, όραμα που έχει χρεοκοπήσει στην συνείδηση τους...

Οι διέξοδοι που προβάλλονται σήμερα στην πολιτική σκηνή και ο διλληματικος τρόπος που τίθενται τα ζητήματα - ναι ή όχι στο Ευρώ και την Ε.Ε. - αφορούν πολιτικές λύσεις που σχετίζονται άμεσα με αντιμαχόμενα συμφέροντα του αστισμού, αφού  δεν συγκροτούν απαιτήσεις μαζικού κινήματος, διακριτού από τις αστικές επιλογές, αυτόνομου από το κράτος και ικανού να διαπραγματευτεί τους όρους επιβολής τους.  Ο κόσμος της μισθωτής εργασίας- ο κόσμος που ζει από την εργατική του δύναμη - γνωρίζει ότι με τον υπάρχοντα κοινωνικό και πολιτικό συσχετισμό, είτε μείνει η χώρα στο Ευρώ και την ΟΝΕ και την Ε.Ε, είτε φύγει, αυτός θα πληρώσει τα σπασμένα. Γνωρίζει ότι όποια και από τις δύο αυτές πολιτικές διαχείρισης της κρίσης επιβληθεί, αυτά που έχασε τον τελευταίο χρόνο δεν πρόκειται να τα πάρει πίσω την άλλη μέρα, αλλά θα πρέπει να κάνει και πάλι θυσίες.

Γνωρίζει ότι αυτά που προτείνει η Αριστερά, μπορεί να ικανοποιούν την “εθνική” του υπερηφάνεια, όπως δεν τον απαλλάσσουν από νέες θυσίες. Επίσης, δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί ότι ότι όλα αυτά λειτουργούν  προς όφελος όλων εκείνων που είναι ήδη προετοιμασμένοι να συμμετέχουν στην βίαιη και ληστρική αναδιανομή του πλούτου που θα πραγματοποιηθεί, με όποια από τις δύο διλληματικές εκδοχές αν επιβληθεί τελικά εφόσον δεν υπάρξει μαζικό κίνημα που θα ανατρέψει το σημερινό πολιτικό σκηνικό...

Ποιό είναι το κύριο πρόβλημα που έχουν οι ελληνικές τράπεζες σήμερα; Μήπως τα “τοξικά ομόλογα”; Όχι! Είναι ότι κινδυνεύουν να χρεοκοπήσουν επειδή αρκετοί από αυτούς τους“Ελληναράδες” που φωνάζουν να φύγουμε από την Ε.Ε. και την ΟΝΕ, έχουν πάρει τα λεφτά τους και τα έχουν πάει στο εξωτερικό ή τα έχουν κάτω από το προσκεφάλι τους. Και δεν είναι μόνον το "μεγάλο" κεφάλαιο που ακολουθεί αυτές τις πολιτικές, αλλά όλοι οι μικρομεσαίοι και οι εργαζόμενοι που είχαν κάποιες αποταμιεύσεις στις τράπεζες ή είχαν φοβηθεί το χρηματιστήριο και δεν τα είχαν ακουμπήσει εκεί. Απ' ότι φαίνεται, θα αρκούσε να λυθεί το θέμα του χρέους μόνο με το 1/10 των χρημάτων που έχουν "αποσυρθεί" από τις ελληνικές τράπεζες τα τελευταία δύο χρόνια αν πήγαινε στον κρατικό κορβανά. Αυτά όμως δεν μας τα λένε οι αριστεροί “οικονομολόγοι” γιατί ισχυρίζονται ότι δεν διαθέτουν στοιχεία. Και πράγματι δεν είναι τα μόνα στοιχεία που δεν γνωρίζουμε από το τι συμβαίνει στην οικονομία. Εδώ για να πληροφορηθούμε πόσο ακριβώς είναι το χρέος, πέρασε αρκετός καιρός μέχρι να το υπολογίσουν, και αυτό πάλι είναι στο περίπου...

Όμως, η Αριστερά τυφλωμένη από τις μικροπολιτικές της σκοπιμότητες δεν μπορεί καν να έχει μια κοινή άποψη για το ποιά είναι η κύρια αιτία της αύξησης του χρέους της χώρας. Σε αυτό τουλάχιστον το ζήτημα, θεωρούμε ότι τα πράγματα είναι πιο απλά απ' ότι τα παρουσιάζουν διάφοροι “αριστεροί” οικονομολόγοι που σερβίρουν μουχλιασμένες “ρώσικες” σαλάτες γαρνιρισμένες με αντιευρωπαϊκά καρότα, που παρέμειναν στα ψυγεία του αγγλοσαξονικού καπιταλισμού από την εποχή που επέλεξε την μη ένταξή του στην ΟΝΕ. Μια ματιά να ρίξουμε στο τι συμβαίνει εδώ, αρκεί να σχηματίσουμε γνώμη για το χρέος της χώρας μας:

Η πολιτική στο τιμόνι...

Αν πέσει στα χέρια σας ένα οποιοδήποτε κείμενο για την κρίση, στο οποίο είναι κρυμμένο το όνομα του συγγραφέα, είναι δύσκολο να αντιληφθείτε την πολιτική του ταυτότητα, εφόσον δεν περιλαμβάνει κάποιες γνωστές φράσεις- κλειδιά, με τις οποίες κωδικοποιούνται με συνθηματολογικό τρόπο και γίνονται διακριτές μεταξύ τους οι πολιτικές γραμμές των ομαδοποιήσεων στο εσωτερικό της Αριστεράς. Επίσης, στο σύνολο σχεδόν των κειμένων τα οποία είναι στρατευμένα στην υπεράσπιση συγκεκριμένων πολιτικών γραμμών, αν αποκοπούν μερικές μόνον φράσεις – κλειδιά, χάνεται εντελώς η πολιτική ταυτότητά τους...

Στην πραγματικότητα αυτή η κατάσταση καταγράφει μια πλευρά της παραίτησης της Αριστεράς από την Πολιτική και στην άνευ όρων παράδοσή της στους τεχνικούς της εξουσίας, οι οποίοι πρόθυμα παρέχουν την βοήθειά τους στα πλαίσια των προσωπικών τους στρατηγικών. Η χρεωκοπία του συλλογικού στοιχείου στην Πολιτική, έχει αναδείξει ένα στρώμα διανοουμένων / προσωπικοτήτων / παραγόντων στους χώρους της Αριστεράς στην ανάληψη καίριων πολιτικών καθοδηγητικών καθηκόντων. Το επόμενο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση - το οποίο ήδη έχει πραγματοποιηθεί - είναι η εμφάνιση πολιτικών μορφωμάτων που απαρτίζονται σχεδόν αποκλειστικά από τεχνικούς της εξουσίας.

Αν πάρει κάποιος τον κατάλογο με τα “ονόματα” που συγκροτούν νέες πρωτοβουλίες οι οποίες έχουν εμφανιστεί τα τελευταία χρόνια στους χώρους της Αριστεράς, θα διαπιστώσει την απόλυτη κυριαρχία αυτού του κοινωνικού στρώματος. Αρκετοί από αυτούς σήμερα δοκιμάζουν μπροστά στον καθρέπτη τους τα υπουργικά τους σμόκιν εκφωνώντας λογύδρια με εναλλακτικές προτάσεις για την έξοδο από την κρίση, απευθυνόμενοι προς εκείνους που έχουν την ευθύνη για να χειριστούν τα ζητήματα κρατικής πολιτικής. Απευθύνονται δηλαδή στους κατέχοντες την εξουσία και όχι στο μαζικό κίνημα ή τον κόσμο της εργασίας.

Το χαλί για την κυριαρχία αυτών των πρακτικών έχει στρωθεί από ένα μεγάλο κομμάτι της Αριστεράς με την ανάδειξη της “εθνικής ενότητας” ενάντια στην χούντα της Ε.Ε. και του ΔΝΤ ως το κύριο πολιτικό μέλημα στην συγκυρία. Στην αναζήτηση δηλαδή της διεξόδου από την κρίση μέσω κρατικών πολιτικών που επικεντρώνονται τις σχέσεις της χώρας με τον έξω κόσμο και όχι στην αναζήτηση λύσεων που αποβλέπουν στην αναδιάταξη του ταξικού συσχετισμού στο εσωτερικό της χώρας υπέρ της εργατικής δύναμης. Γιαυτό αγωνίζονται να οικοδομήσουν ένα νέο ΕΑΜ, παραβλέποντας τόσο την ταξική φύση του κράτους, όσο και την ηγεμονία του αστισμού σε αυτό το μέτωπο.

Η Αριστερά, όπως έχει δείξει η ίδια της η ιστορία, δεν δυσκολεύεται στο να οικοδομήσει εθνικά μέτωπα, έχει όμως πρόβλημα να ανέλθει στην εξουσία μέσω αυτών των πολιτικών. Η ιστορική εκκρεμότητα από το παρελθόν της, η οποία αναζητεί απάντηση δεν είναι το νέο ΕΑΜ, αλλά ο “τρίτος γύρος”. Και σε αυτό το θέμα - την άλλη εξουσία - οφείλει να δώσει απάντηση. Μετά την κατάρρευση του υπαρκτού κομμουνισμού, δυστυχώς αυτή η απάντηση δεν μπορεί να έχει θετικές αναφορές σε ιστορικά προηγούμενα...

Η προώθηση αυτής της πολιτικής αναζήτησης εθνικών λύσεων διεξόδου από την κρίση συνοδεύεται από μια άλλη ιδεολογική υποχώρηση της Αριστεράς. Η Αριστερά αναγκάζεται να αναγνωρίζει τον ρόλο μιας καθολικά αποδεκτής και επομένως ταξικά ουδέτερης επιστήμης, που θα παρέχει εγκυρότητα σε αυτές τις εθνικές λύσεις. Πρόκειται για μια ιδεολογική υποχώρηση προς τον τεχνοκρατισμό και τον οικονομισμό, με την επιβολή της Οικονομικής Επιστήμης ως τον πολικό αστέρα που καθοδηγεί τους εθνικούς δρόμους που χαράσσει η Αριστερά για την έξοδο από την κρίση.

Ως μια κριτική σε αυτές αυτές ακριβώς τις αντιλήψεις οι οποίες ηγεμονεύουν σήμερα στην Αριστερά, δημοσιεύουμε ένα μικρό απόσπασμα από ένα κείμενο του Alain Badiou. Αν και έχει γραφτεί 40 περίπου χρόνια πριν, διατηρεί την επικαιρότητά του:

"... ή αστική πολιτική οικονομία πραγματώνεται στην κατασκευή μοντέλων ισόρροπης επέκτασης : εδώ ακόμη, το μοντέλο αναχαιτίζει την καπιταλιστική «αταξία», όχι με τη γνώση της αιτίας της (ή με τη βοήθεια της μαρξιστικής επιστήμης των κοινωνικών σχηματισμών και την κατανόηση της πάλης των τάξεων), αλλά μέσω μιας τεχνικής εικόνας πού εκφράζει την ολοκλήρωση των συμφερόντων της αστικής τάξης. Ή «επέκταση» παρου­σιαζόμενη σαν κανόνας με προοδευτικό περιεχόμενο εί­ναι στην πραγματικότητα το αναπόφευκτο αποτέλεσμα τον δομών μέσα στις όποιες γεννιέται το κέρδος...

Ή «ισορροπία» είναι ο κανόνας ασφάλειας ενάντια στον παροξυσμόν τον αντιφάσεων, και τον πολιτικό κίνδυνο της ανόδου στα άκρα της πάλης τον τάξεων. Τα επεκτατικά μοντέλα ισορροπίας, με το πρόσχημα ότι παίρνουν στα σοβαρά το αντικείμενο τους (την οικονο­μία τον «βιομηχανικών κοινωνιών»), εξαντικειμενίζουν τους σκοπούς τον ταξικών τους συμφερόντων. Μία εθνική οικονομία σε ισόρροπη επέκταση εμφανίζει το αιτιολο­γικό να ικανοποιείται από τις κρατικές παρεμβάσεις εν ονόματι του «γενικού συμφέροντος». Μέσα από αυτή την εικόνα το μοντέλο ενοποιεί εξωτερικά μια οικονομική πολιτική, τη νομιμοποιεί και αποκρύπτοντας την αιτία της την εμφανίζει σαν κανόνα του.

"Έχει μεγάλη σημασία να δείξουμε πώς ή οικονομομετρική υποδούλωση και ή αυξανόμενη χρήση τον δή­θεν «μαθηματικών μοντέλων» στην οικονομία είναι μια από τις πλέον καθαρές μορφές του ρεβιζιονισμού, ή ή παρεκτροπή από την ίδια την καρδιά του καλύτερου συ­στατικού μέρους του μαρξισμού, και ή αναπόφευκτη ευ­θυγράμμιση με τούς αντικειμενικούς σκοπούς τής αστικής τάξης. "

Κρίση, εξέγερση, στρατηγική

Δημοσιεύουμε το κείμενο "Κρίση, εξέγερση, στρατηγική" του Π. Σ. γιατί είναι κατεξοχήν ένα πολιτικό κείμενο το οποίο θέτει αρκετά σημαντικά ζητήματα για την πολιτική συγκυρία και την Αριστερά. Αποτελεί εξαίρεση σε σχέση με άλλα κείμενα που αυτοπεριορίζονται και  αυτοκαταναλώνται σε οικονομίστικες προσεγγίσεις για την κρίση του χρέους της χώρας και κατά συνέπεια σε εξίσου οικονομίστικες προσεγγίσεις για την "πολιτική γραμμή" διεξόδου από αυτή την κρίση

του Παναγιώτη Σωτήρη

Η τρέχουσα καπιταλιστική κρίση έχει δείξει προ πολλού ότι δεν είναι απλώς μια κρίση στη σφαίρα της κυκλοφορίας ή του χρηματοπιστωτικού συστήματος, αλλά μια δομική καπιταλιστική κρίση, που αφορά όλες τις πλευρές της καπιταλιστικής παραγωγής και αναπαραγωγής. Η έξοδος από αυτή προϋποθέτει τη διατύπωση από τη μεριά των αστών ενός νέου κοινωνικού, οικονομικού και τεχνολογικού παραδείγματος, που ακόμη δεν έχει διατυπωθεί. Αυτό διαμορφώνει το υλικό υπόβαθρο μιας πραγματικής κρίσης στρατηγικής για τις αστικές τάξεις, όσο και εάν αναδιπλώνονται σε έναν παροξυσμό αντιλαϊκών μέτρων και μια «φυγή προς τα εμπρός».

Αυτό αποτυπώνεται στη συνολικότερη κρίση και μετάλλαξη του σχεδίου της Ευρωπαϊκής ενοποίησης. Η αρχιτεκτονική της ΟΝΕ και το κοινό νόμισμα μετατρέπεται πια σε ένα μηχανισμό που επιδεινώνει τις κρισιακές τάσεις, παροξύνει το πρόβλημα του χρέους, οδηγεί όχι πια σε αναδιάρθρωση αλλά σε κοινωνική αποδιάρθρωση. Η προτεινόμενη Γερμανογαλλική «Ευρωπαϊκή Οικονομική Διακυβέρνηση», απλώς θα οξύνει ακόμη περισσότερο αυτές τις αντιφάσεις.

Η κρίση της αστικής στρατηγικής συμπίπτει με την είσοδο σε έναν νέο ιστορικό κύκλο με κύριο χαρακτηριστικό την όξυνση των κοινωνικών και πολιτικών συγκρούσεων, έναν κύκλο που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε οριακά εξεγερσιακό. Αυτό το στοιχείο δεν αφορά μόνο τις κοσμοϊστορικές εξελίξεις στη Βόρεια Αφρική και τον Αραβικό κόσμο, με όλο το μήνυμα ελπίδας που στέλνει εκεί η αποφασιστικότητα, μαχητικότητα και επινοητικότητα των λαϊκών μαζών. Αφορά, προοπτικά, και σχηματισμούς όπως η Ελλάδα. Στην πραγματικότητα η ελληνική κοινωνία έχει μπει σε μια φάση όπου η κοινωνική αντιπαράθεση μπορεί να πάρει εξεγερσιακή μορφή. Και δεν μιλάμε μόνο για το Δεκέμβρη του 2008 που τρόμαξε τα αστικά επιτελεία. Όταν η ανυπακοή στα πανάκριβα διόδια και εισιτήρια από παραδειγματική χειρονομία γίνεται μαζική πρακτική, όταν αρκετές κλαδικές κινητοποιήσεις κλιμακώνονται γρήγορα προς την κατεύθυνση της απεργίας διαρκείας, όταν στρώματα όπως οι γιατροί προχωρούν σε καταλήψεις Υπουργείων και θεωρούν συμμάχους τους άλλους απεργούς, όταν στην Κερατέα διεξάγεται, εδώ και μήνες, ένας πραγματικός πόλεμος με τις δυνάμεις καταστολής, όταν αυθόρμητα στις διαδηλώσεις τα συνθήματα που παραπέμπουν σε άτακτη φυγή της κυβέρνησης έχουν μεγαλύτερη απήχηση από τα συγκεκριμένα αιτήματα των κλάδων, όταν προχτές στο Σύνταγμα χιλιάδες νέοι και εργαζόμενοι άντεξαν απέναντι σε αλλεπάλληλα κύματα επιθέσεων από την μεριά των συμμοριών της κρατικής αλητείας, γίνεται σαφές ότι έχουμε περάσει σε μια φάση κλιμάκωσης χωρίς προηγούμενο των κοινωνικών συγκρούσεων.

Ο συνδυασμός ανάμεσα στην βαθύτερη κρίση στρατηγικής που συμπυκνώνει η συγκυρία της οικονομικής, κρίσης, στην εξάντληση της όποιας ηγεμονικής απήχησης μπορεί να είχε ο «υπαρκτός νεοφιλελευθερισμός», και στην όξυνση των κοινωνικών αντιθέσεων στο όριο ενός εξεγερσιακού κύκλου, συμπυκνώνει το υπαρκτό ενδεχόμενο μιας ηγεμονικής κρίσης για τις δυνάμεις του κεφαλαίου.

Στην Ελλάδα αυτό είναι ακόμη πιο έντονο, με την εμφανή εξάντληση του «αναπτυξιακού υποδείγματος» του ελληνικού καπιταλισμού, που είχε στηριχτεί στις εισροές από την ΕΕ, τη φτηνή μεταναστευτική εργασία και τις πολυεπίπεδες μορφές επιδότησης του κεφαλαίου. Η «δημιουργική καταστροφή» που επιλέγουν οι νεοφιλελεύθεροι εμπνευστές του μνημονίου και η απόπειρα σαρωτικής αλλαγής του συσχετισμού δύναμης προς όφελος του κεφαλαίου, απλώς επιταχύνει μια ευρύτερη πραγματική καταστροφή συλλογικών παραγωγικών δυνατοτήτων, αποκαρδιώνει μια ολόκληρη κοινωνία, συνιστά συνθήκη πραγματικής κοινωνικής παρακμής. Γι’ αυτό και το αστικό πολιτικό σύστημα, ανίκανο να προσφέρει οποιαδήποτε έστω και χαραμάδα «θετικής προοπτικής» αναδιπλώνεται στη λογική του «αυτόματου πιλότου» και της αναμονής, μήπως και αποφευχθεί η μοιραία κοινωνική και πολιτική έκρηξη. Η επένδυση στο ρατσισμό, την ξενοφοβία, τα πιο σκοτεινά και αυταρχικά νεοσυντηρητικά αντανακλαστικά δύσκολα μπορεί να αποτρέψει την όξυνση των κοινωνικών αντιθέσεων.